Arousa

CANTOS SOMOS

Contador amung

Calendario

« Abril 2014 »
L M M X V S D
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30

Administrador

Dionisio

Categoría: persoeiros
Enviado: 19.05.2012 17:39

Publicamos o texto íntegro que Dionisio Pereira leu na presentación de Iria, a novela de Anxo Angueira, a bordo do galeón o Rei do Mar, dentro dos actos do 17 de maio en Arousa.




http://acddorna.org/blog/upload/Dionisio.jpg




Bos días a todas e a todos. Antes que nada e como é de xustiza, teño que dar os meus parabéns máis acesos á Asociación Cultural e Deportiva “Dorna” e á Escola de Navegación Tradicional pola recuperación deste fermoso galeón que é o “Rei do Mar”, un traballo en común que honra non só aos dous colectivos, mais tamén á veciñanza da Illa de Arousa.

Serei moi breve, posto que eu non son crítico literario: tan só un historiador que ás veces tócalle investigar o mundo do mar; ademáis, compre ir lixeiros non sexa que nos veña enriba unha boa “nevada”, visto como está A Curota.

En Iria, Anxo Angueira continúa coa liña aberta na súa anterior novela, Pensa nao, publicada no ano 1999: se nista o cerne foi a épica do traballo no agro, coa traxectoria da Unión Cooperativa de Produtores de Leite de San Xián de Laíño e a esperanzada etapa republicana como transfondo, neste novo traballo os protagonistas colectivos son os traballadores do mar, das fábricas da beira do río, da carga e descarga cun aquel feminino dominante e tamén das obras públicas, nunha época, os anos 60 do século XX, na que recén alborexaba tras a “longa noite de pedra” do franquismo de posguerra. E as faenas deste protagonista colectivo, o mundo do traballo, sitúanse no Baixo Ulla e na Ría de Arousa, nun medio natural e nunha xeografía sempre presentes, que se converten tamén en protagonistas que inflúen e modelan a idiosincrasia dos personaxes, igual que nas telleiras “se coce a resistencia da terra”, en palabras do propio autor.

Anxo, estrutura o relato en tres grandes bloques. O primeiro, a narración das navegacións do galeón “Iria”, levando todo tipo de fretes por Arousa adiante, Ulla arriba, Ulla abaixo. O segundo bloque presenta, en contrapunto co primeiro, os traballos na construción do inxustificado (así hai que consideralo, porque pretendía cousa tan peregrina como regar as brañas) regadío das cuncas do Ulla e do Sar a fins dos anos sesenta. O terceiro, se cadra para respostar a Manuel Antonio (que se preguntou no seu poema Responso: “Na noite branca, á veira do mar, ¿nunca pensáchedes nos afogados”?), o autor ocúpase de facer o Memorial dos Afogados no río e no mar da Arousa, tráxica consecuencia en moitas ocasións da dura condición da xente do común. Mais os tres conflúen no final a propósito das arelas dunha vida mellor para a Humanidade vencida, que non derrotada: unha reivindicación resumida no texto daquela pancarta pendurada nas árbores da Alameda compostelá o 25 de Xullo, Día da Patria Galega, do ano 1968: “Galicia Ceibe e Socialista”.

Pero hai máis protagonistas na novela: as embarcacións, que nada son sen as persoas que as tripulan, pero que, humanizadas nas faenas compartidas, a ruína das súas cavernas descubertas no devalo das mareas, inza de bágoas os ollos dos seus antigos patróns e mariñeiros; as embarcacións, que levan nomes coñecidos por todos e todas na Federación e que son consideradas por nós inseparables compañeiras de vida: a Nova Marina, a Peza de Rabo, a Canle, o Eliseo, o Industrial, o Rei do Mar, o Nuevo Sofía....Mais O BARCO, con maiúsculas, é neste caso o galeón “Iria” que, como o mar de Manuel Antonio, de tan vivido e traballado transmuta nunha imaxinaria metáfora da insubmisión liberadora: todos e todas, aqueles e aquelas que non nos resignamos á voracidade do capital e perseguimos a xustiza e a liberdade, embarcamos nel, vamos no mesmo barco.



http://acddorna.org/blog/upload/rei_dio




Iria é, neste senso, unha novela optimista, que recupera con orgullo a vella canción de protesta Venceremos nós; ao cabo venceremos nós popularizada por Pete Seeger; un optimismo esperanzado que se agradece aínda que, por veces, sexa tan difícil acreditar nel. A devandita, é unha canción que continua a ser preciso entonar, agora na defensa dos traballadores do metal que pretenden condenar en Vigo a catro anos de cadea, polo delito de defender na folga do ano 2009 os mesmos dereitos e a mesma dignidade polos que, nesta novela, os traballadores do regadío se negaron a traballar. Unha folga (a do 2009) na que, empoleirados ambos no teito dun camión, coincidín con Anxo na tarefa de amosar a solidariedade das xentes da cultura con aqueles afoutos operarios.

Porque Iria é unha novela con moita historia, como xa o fora Pensa nao: se nista o telón de fondo era o desenvolvemento dun agrarismo portador de modernidade liberadora moi cedo esnaquizado polo golpe militar do 18 de xullo de 1936, e onde eran recoñecibles múltiples lecturas da historia agraria do noso país (o reputado Labregos con ciencia de Lourenzo Fernández Prieto, por exemplo), en “Iria”, aboia a historia da resistencia galega dos anos 60, de Castrelo do Miño, do noso maio do 68, que en realidade foi no 67, da creación da UPG, da resistencia cultural e galeguista encarnada por Otero Pedrayo, Camilo Agrasar e Os Airiños de Asados....Mesmo, Anxo tivo a paciencia de ler o meu Loita de clases e represión franquista no mar e recrear, á inversa, o episodio daquela traiñeira de Malpica que, antes dos feitos de 1936, levaba o nome de “Republicana” e que o seu patrón, farto das presións dos falanxistas, debeu mudar polo de “Xa está ben”. E, mira por onde, se na novela o rapaz do galeón, en realidade unha reencarnación do “Matapitos” da Fiestra Valdeira de Dieste, recupera o antigo nome da súa gamela (“Republicano”) esborrallado polos franquistas e con el a rebelde tradición tricolor, de seguro que non é casualidade o feito de que, aos poucos, a tropa da Escola de Navegación Tradicional da Arousa celebre o bota-abaixo dun racusiño non menos valente e bolchevique, que leva na obra morta o nome de “Republicano”.

Na novela, por outra banda, a prosa lírica está chea de imaxes e metáforas que deixan ver o gran poeta que é Angueira. Tampouco faltan as múltiples referencias literarias en homenaxe a Manuel Antonio, Castelao, Rosalía, Valle, Otero Pedrayo, Rafael Dieste, Cabanillas, Aquilino Iglesias Albariño, ou o propio Walt Witmann (Capitán, oh meu capitán...) … e moitos máis, que converten en certa maneira a novela nunha obra en clave. Tamén en clave da Arousa, pois por aí andan Pablo Iglesias, os irmáns Allo, Parada, o estaleiro de Mougán e toda canta dorna hai e poderá haber. En clave da FGCMF, tamén, pois por aí aparecen Mörling, o agarimo pola cultura do mar e canto barco hai e poderá haber.


http://acddorna.org/blog/upload/vello%20gale%F3n.jpg
Vello galeón do Ulla, na súa beira.

No aspecto estritamente lingüístico, o autor, como é habitual nel, non renuncia ao emprego da fala local da súa zona e sobre todo realiza unha prodixiosa recuperación do léxico mariñeiro, dialectal e mesmo da toponímia da bisbarra do Ulla e da ría de Arousa. Dí un reputado crítico literario, que tivo que ler a novela cun bo dicionario ao seu carón para entender os termos mariñeiros que emprega o autor. Mesmo, comenta que en ocasións debeu acudir a dicionarios ou léxicos especializados, como o Dicionario galego da construción naval e outros semellantes. Isto, por desgracia, non é nada novo; dende que Paco Fernández Rei dixera aquilo de que “na cultura galega hai moita costa e pouco mar”, a penas conseguimos que creacións literarias e ensaios históricos relacionados co mar sexan recibidos coa normalidade con que son acollidos os seus homónimos “terreos”. No seu día me dixeron algo semellante referido ao meu Loita de clases...: que porqué non puña ao remate un glosario de términos marítimos, porque moita xente non os ía entender. De seguro que a día de hoxe todo o mundo sabe para qué serve un hórreo ou como funciona un muíño, pero polo contrario a maioría do persoal non vé a boia cando se fala dun encascadoiro ou, mesmo, anda a remoer se a expresión “andar a balar” terá algo que ver coas ovellas ou non….Compre, pois, que continuemos a facer pedagoxía ao respecto e novelas como a de Anxo Angueira de seguro que han contribuír a iso.

Ben, quero rematar cunha anécdota e tres rexoubeiros pantallazos, como agasallo para o fardel do autor:

* Hai xa algún tempo, cando vivíamos en Castrelo, contáronme unha anécdota que, penso, é un bo exemplo do agromar da insubmisión naqueles anos 60, unha circunstancia tan ben descrita por Anxo en Iria. Era un tempo no que, pola contorna de Roxique, A Arnosa, Dena, se non saudabas á parella da Garda Civil cobrabas, e se a saudabas, cobrabas igoal. Foi un tempo no que todo o mundo coñecía o episodio do asalto ao transatlántico portugués “Santa María” no Caribe, acontecido no ano 1961, se cadra porque na tripulación había algún veciño da zona que, logo, contou a súa versión do feito protagonizado en primeira persoa polo galego Comandante Sotomayor e polo lusitano Capitán Galvao. O caso é que, un bó día, a un fato de rapaces se lles ocorreu facerlle unha trasnada á parella da Garda Civil que, en bicicleta, patrullaba entre veigas co millo xa medrado. Entón, colleron un aramio que atravesaron na pista e, cando pasou a parella, tensaron e, alá vai, a parella polo chan. E nese intre, brotou dos campos de millo un berro: “Ataca Galvao!”. Un berro que acompañou, en diante, a canta trasnada fixeron aqueles rapaces que recén descobriran a rebeldía.
* A lancha da Comandancia, en San Tomé recibe o nome de “falúa”. E aínda hoxe se escoita nas tabernas e furanchos a frase “pica cabo, que aí ven a falúa”, cando os mariñeiros demoran e as mulleres aparecen pola porta na súa procura. Unha frase que tamén fai referencia aos tempos do “can”, cando as motoras cambadesas ían a esa arte prohibida e aparecía a “falúa”: para escapar, picaban o cabo do aparello e metíanlle calor....
* Podemos acreditar, con todo o recoñecemento e admiración que nos merece, que nunca se veu que Mörling convidara a un neto, tal e como fixo en Iria na taberna do Farrucán na persoa do Cotoveo....
* De todos e todas é sabido que, sen boina, Uxío Allo perde moito.....
Mais nada.
Saúdos.
Permalink Comentarios (13) Trackbacks ()
24.04.2014 08:11
Some links for your attention: modafinil is about modafinil canada. bupropion nicotine is about bupropion nicotine. lubbock imodium is about lubbock imodium. vicodin is about vicodin drugs. ultram at low prices site is about ultram at low prices. lawton amitriptyline is about lawton amitriptyline. valium is about valium from wholesaler.
24.04.2014 08:08
Some links for your attention: modafinil is about modafinil canada. bupropion nicotine is about bupropion nicotine. lubbock imodium is about lubbock imodium. vicodin is about vicodin drugs. ultram at low prices site is about ultram at low prices. lawton amitriptyline is about lawton amitriptyline. valium is about valium from wholesaler.
24.04.2014 08:07
Some links for your attention: modafinil is about modafinil canada. bupropion nicotine is about bupropion nicotine. lubbock imodium is about lubbock imodium. vicodin is about vicodin drugs. ultram at low prices site is about ultram at low prices. lawton amitriptyline is about lawton amitriptyline. valium is about valium from wholesaler.
19.04.2014 11:48
Some links for your attention: domperidone vs formula site is about domperidone vs formula. order india is about order india. fluoxetine dosage by weight is about fluoxetine dosage by weight. mexitil indication is about mexitil indication. side effects of ramipril is about side effects of ramipril. carisoprodol is about frisco carisoprodol. anastrozole is about anastrozole vs exemestane.
19.04.2014 11:47
Some links for your attention: domperidone vs formula site is about domperidone vs formula. order india is about order india. fluoxetine dosage by weight is about fluoxetine dosage by weight. mexitil indication is about mexitil indication. side effects of ramipril is about side effects of ramipril. carisoprodol is about frisco carisoprodol. anastrozole is about anastrozole vs exemestane.
19.04.2014 11:46
Some links for your attention: domperidone vs formula site is about domperidone vs formula. order india is about order india. fluoxetine dosage by weight is about fluoxetine dosage by weight. mexitil indication is about mexitil indication. side effects of ramipril is about side effects of ramipril. carisoprodol is about frisco carisoprodol. anastrozole is about anastrozole vs exemestane.
11.04.2014 16:11
Some links for your attention: estramustine is about estramustine. escondido diflucan site is about escondido diflucan. tramadol with codeine site is about tramadol with codeine. prescribed methadone is about prescribed methadone. muscle relaxants site is about muscle relaxants. adipex is about adipex. zestril is about lisinopril.
11.04.2014 16:07
Some links for your attention: estramustine is about estramustine. escondido diflucan site is about escondido diflucan. tramadol with codeine site is about tramadol with codeine. prescribed methadone is about prescribed methadone. muscle relaxants site is about muscle relaxants. adipex is about adipex. zestril is about lisinopril.
11.04.2014 16:05
Some links for your attention: estramustine is about estramustine. escondido diflucan site is about escondido diflucan. tramadol with codeine site is about tramadol with codeine. prescribed methadone is about prescribed methadone. muscle relaxants site is about muscle relaxants. adipex is about adipex. zestril is about lisinopril.
11.04.2014 10:37
Some links for your attention: ceftin is about chattanooga ceftin. allegra d generic is about allegra d generic. where to order is about where to order. arthrotec in dubai is about arthrotec in dubai. meridia is about meridia. cytotec rebate is about cytotec rebate. glimepiride generic amaryl site is about glimepiride generic amaryl.
11.04.2014 10:37
Some links for your attention: ceftin is about chattanooga ceftin. allegra d generic is about allegra d generic. where to order is about where to order. arthrotec in dubai is about arthrotec in dubai. meridia is about meridia. cytotec rebate is about cytotec rebate. glimepiride generic amaryl site is about glimepiride generic amaryl.
Dorna
19.05.2012 18:41
E polo "Iria" tamén andaba Pardavila. Que eu o vin por alí para ir a regata de Cesures.
Dorna
19.05.2012 18:37
Que ben nolo sabe contar Dionisio! Fermosísimo texto cheo de razón e sentimento.
Powered by sBLOG XHTML 1.0 Strict PHP CSS
Hora local: 24.04.2014 13:55 GMT+1
Version 0.7.3 Beta (Build 20060309)
Powered by sBLOG © 2005 Servous